تنگه هرمز پس از جنگ ایران دیگر به وضعیت قبل بازنمیگردد | گلدمن ساکس: تولیدکنندگان بزرگ نفت خاورمیانه برای حفظ صادرات به سراغ راههای جایگزین رفتند | بازگشت تدریجی صادرات نفت
به گزارش اقتصادنیوز به نقل از اکوایران، در حالی که توافق موقت میان ایران و آمریکا امیدها برای بازگشایی کامل تنگه هرمز را افزایش داده است، تحلیلگران گلدمن ساکس معتقدند جریان نفت عبوری از این آبراه راهبردی احتمالا هرگز به سطح پیش از جنگ بازنخواهد گشت. به باور این بانک آمریکایی، استفاده گسترده کشورهای منطقه از مسیرهای جایگزین صادرات نفت میتواند باعث شود حدود ۷۰ درصد از حجم سابق عبور نفت از هرمز به «وضعیت عادی جدید» بازار انرژی تبدیل شود.
بازار نفت پس از توافق موقت ایران و آمریکا و کاهش تنشهای ژئوپلیتیکی، اکنون توجه خود را به روند احیای صادرات انرژی از تنگه هرمز معطوف کرده است. با این حال، موسسه مالی گلدمن ساکس معتقدند بازگشایی این مسیر لزوما به معنای بازگشت کامل جریان نفت به شرایط پیش از جنگ نخواهد بود.
تحلیلگران این بانک در گزارشی با عنوان «۷۰ درصد جریان نفت پیش از جنگ در هرمز ممکن است ۱۰۰ درصد جدید باشد» اعلام کردند بخشی از صادرات نفت کشورهای منطقه احتمالا برای همیشه از مسیرهای جایگزین انجام خواهد شد؛ موضوعی که میتواند نقش تنگه هرمز در تجارت جهانی انرژی را نسبت به گذشته کاهش دهد.
پیش از آغاز جنگ، روزانه حدود ۲۰ میلیون بشکه نفت و فرآوردههای نفتی از تنگه هرمز عبور میکرد. اما در جریان درگیریها و اعمال محدودیتهای متقابل از سوی ایران و آمریکا، جریان صادرات از این آبراه تقریبا متوقف شد و قیمت نفت برنت را تا بالای ۱۲۶ دلار در هر بشکه افزایش داد.
مسیرهای جایگزین هرمز در مرکز توجه
در طول جنگ، تولیدکنندگان بزرگ نفت خاورمیانه برای حفظ صادرات خود به سرعت به سراغ زیرساختهای جایگزین رفتند. عربستان سعودی استفاده از خط لوله انتقال نفت به «بندر ینبع» در دریای سرخ را افزایش داد، امارات صادرات بیشتری را از طریق «بندر فجیره» انجام داد و عراق نیز بخشی از نفت خود را از مسیر «بندر جیهان ترکیه» روانه بازارهای جهانی کرد.
گلدمن ساکس برآورد میکند در حال حاضر حدود ۷.۵ میلیون بشکه در روز نفت از این مسیرهای جایگزین عبور میکند؛ رقمی که نشان میدهد بخشی از تجارت انرژی منطقه حتی پس از بازگشایی هرمز نیز ممکن است به این مسیرها وابسته باقی بماند.
بازگشت تدریجی صادرات نفت
بر اساس پیشبینی این بانک، جریان نفت از تنگه هرمز میتواند تا پایان ماه آینده حدود ۱۳ میلیون بشکه در روز افزایش یابد و صادرات کشورهای حاشیه خلیج فارس به تدریج احیا شود. همچنین انتظار میرود تولید نفت منطقه تا ماه اکتبر به سطح عادی بازگردد.
با این حال، تحلیلگران هشدار میدهند که برخی شرکتهای کشتیرانی ممکن است همچنان نسبت به عبور نفتکشها از هرمز محتاط باشند. هرچند از نظر ظرفیت ناوگان نفتکش، محدودیت خاصی برای افزایش صادرات وجود ندارد و صدها میلیون بشکه ظرفیت خالی در منطقه آماده فعالیت است.
کاهش وابستگی به هرمز
شاید مهمترین پیامد جنگ اخیر، تسریع تلاش کشورهای منطقه برای کاهش وابستگی به تنگه هرمز باشد. امارات متحده عربی اعلام کرده برنامهای بلندپروازانه برای توسعه بنادر خارج از هرمز از جمله فجیره، دبا و خورفکان در دست اجرا دارد و هدف نهایی آن کاهش وابستگی کامل به این آبراه است.
کویت نیز به دنبال توسعه مسیرهای خط لوله و همکاری با عربستان سعودی و امارات برای انتقال بخشی از صادرات نفت خود از مسیرهای جایگزین است.
نفت در مسیر ثبات؟
در شرایطی که خطر بسته شدن هرمز تا حد زیادی کاهش یافته، قیمت نفت برنت به کمتر از ۷۸ دلار در هر بشکه عقبنشینی کرده است. با این حال، گزارش گلدمن ساکس نشان میدهد پیامدهای جنگ فراتر از نوسانات کوتاهمدت قیمت نفت بوده و ممکن است ساختار تجارت انرژی در خلیج فارس را برای سالهای آینده تغییر دهد.
اگر این پیشبینی محقق شود، تنگه هرمز همچنان مهمترین گلوگاه انرژی جهان باقی خواهد ماند، اما سهم آن از صادرات نفت منطقه احتمالا کمتر از دوران پیش از جنگ خواهد بود؛ تغییری که میتواند موازنه ژئوپلیتیکی بازار نفت را نیز دگرگون کند.
